Αρχείο για 16 Ιουλίου 2009

Θεσσαλονίκη: Το βουνό που δεν …πάγωσε, το μοναδικό παρθένο δάσος της Ελλάδας, τα ζωντανά …απολιθώματα και ένα σπήλαιο 30.000 ετών!

1article

Υπάρχει ένα βουνό στη Βόρεια Ελλάδα, που διατηρεί ζωντανά «απολιθώματα» της τρίτης Εποχής των Παγετώνων στις απότομες πλαγιές του! Ένα βουνό που δεν πάγωσε, όταν σχεδόν ολόκληρη η Ευρώπη, μέχρι τα κεντρικά Βαλκάνια, ήταν θαμμένη στους πάγους και τεράστιες ομάδες ζώων από το Βορρά -μαζί τους και σπόροι φυτών που είχαν καταναλώσει- μετανάστευαν προς Νότο, καταδιωκόμενα από τους παγετώνες.

00012

Το βουνό αυτό δεν είναι άλλο από τη Ροδόπη. Εκεί, χάρη στο θαύμα της Πλειστοκαίνου, ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει -σε μια απόσταση περίπου 100 χλμ- όλο το φάσμα χλωρίδας της Ευρώπης, από τη ζεστή Μεσόγειο των αειφύλλων πλατυφύλλων, μέχρι τη Ρωσία και την παγωμένη Σκανδιναβία, με τα ψυχρόβια κωνοφόρα, την ερυθρελάτη, τη δασική πεύκη και τη σημύδα (το δάσος σημύδας της Ροδόπης αποτελεί το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης του είδους).

df44aa049c24065eb7a8e25a91b4f135

«Η Ελλάδα είναι η πλουσιότερη σε ενδημικά είδη χώρα της Βαλκανικής Χερσονήσου», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η δήμαρχος Παρανεστίου, Αλεξάνδρα Μαρίνα Σωτηριάδου, σημειώνοντας ότι η περιοχή του ορεινού όγκου της Ροδόπης έχει ερευνηθεί μόνο αποσπασματικά.

fr_02

Η Ροδόπη αποτελεί μόνο έναν από τους μαγευτικούς προορισμούς της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Η ευρύτερη περιοχή έχει επίσης να παρουσιάσει το μοναδικό παρθένο δάσος της Ελλάδας (Φρακτού), τον εντυπωσιακό καταρράκτη του Λειβαδείτη-Τραχωνίου, σπήλαια με αξιοσημείωτα είδη ζωής, πέτρινα κάστρα και αρχοντικά, «αγκαλιασμένα» με άγριους βράχους και μοναδικές γιορτές (όπως το Αντάμωμα των Σαρακατσάνων).

Από τις ακτές της Μεσογείου στα σκανδιναβικά δάση, χωρίς να φύγεις από τη Ροδόπη!

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο δασοπόνος Κώστας Βιδάκης επισημαίνει: «όλες οι ζώνες βλάστησης έχουν εκπροσώπηση στην περιοχή. Φανταστείτε ότι βρίσκεστε στις ακτές Ροδόπης, Ξάνθης ή Καβάλας, εκεί που σκάει το κύμα. Οδηγείτε προς βορρά. Αφού περάσετε το υδροχαρές δάσος του Νέστου και διασχίσετε τα ομώνυμα στενά με αγριελιές, κουμαριές, πουρνάρια και φράξους, ανηφορίζετε προς τα δάση δρυός, τα οποία θα ακολουθήσει η οξιά και μαζί της τα δάση ερυθρελάτης, ελάτης και πεύκης».

Η Αβερλία

Ένα ζωντανό απολίθωμα της εποχής των Παγετώνων

Στο ελληνικό τμήμα της Ροδόπης έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα επτά τοπικά ενδημικά είδη φυτών με πολύ περιορισμένη εξάπλωση, σύμφωνα με την κα Σωτηριάδου.

Κι αν το λευκό «Εντελβάις» των Αλπεων θεωρείται γενικά δυσπρόσιτο άνθος, η Αβερλία της Ροδόπης («Haberlea rhodopensis») είναι εξαιρετικά σπάνια και απαντάται επίσης σε βραχώδεις και απότομες πλαγιές. Το φυτό αυτό κατάφερε να επιβιώσει σαν ζωντανό απολίθωμα για εκατομμύρια χρόνια απομονωμένο σε αυτά τα βουνά, ενώ οι πλησιέστεροι συγγενείς του έχουν προ πολλού εξαφανιστεί!

article

Πάνω στην οροσειρά βλασταίνουν επίσης ο όμορφος Κρίνος της Ροδόπης (lilium rhodopaeum), η Soldanella rhodopaea, οι αγριοβιολέτες Viola ganiatsasii και Viola rhodopeja, η Anthemis orbelica και η Anthemis stribrnyi.

2article

Στη γλώσσα των αριθμών, στον βοτανικό παράδεισο Ελλάδας-Βουλγαρίας, που εμπεριέχει και το μοναδικό παρθένο δάσος της χώρας μας (Φρακτού) και το σημαντικότερο του είδους του στην Ευρώπη (στο Παρανέστι), εκτιμάται ότι απαντώνται περί τα 211 σπάνια ή απειλούμενα είδη, αν και δεν έχει γίνει πλήρης καταγραφή.

Δέντρα ύψους όσο δύο Λευκοί Πύργοι

Το δάσος του Φρακτού, που ένα κομμάτι του είναι εντελώς παρθένο και έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για την ένταξή του στον κατάλογο περιοχών παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς, ανακαλύφθηκε τυχαία, στο τέλος της δεκαετίας του 1970. Στο παρθένο δάσος έχουν εντοπιστεί δέντρα εκατοντάδων ετών, ενώ κάποια -έστω ελάχιστα- εξ αυτών είναι άνω των 50 μέτρων, δηλαδή πάνω από μιάμιση φορά το ύψος του Λευκού Πύργου (30 μέτρα)! «Η ηλικία κάποιων δέντρων οξιάς στην περιοχή εκτιμάται ότι προσεγγίζει τα 350 έτη», σημειώνει η κα Σωτηριάδου, υπενθυμίζοντας ότι στην περιοχή του Παρανεστίου υπάρχουν δύο καταφύγια άγριας ζωής: του Παρθένου Δάσους, έκτασης 53.122 στρεμμάτων και της Αετοράχης (32.500 στρ.).

fr_03

Στην ευρύτερη προστατευτική ζώνη του δάσους αναπαράγονται περισσότερα από 100 είδη πουλιών, ενώ ζουν τουλάχιστον 32 είδη θηλαστικών, ανάμεσά τους όλα τα σπάνια είδη Ελλάδας και Ευρώπης. Στη Ροδόπη ζει και το απειλούμενο αγριόγιδο, ο πληθυσμός του οποίου εκτιμάται σε 70-80 άτομα, κινούμενα σε ομάδες των 5-15 μελών. «Η πληθυσμιακή πυκνότητα του αγριόγιδου στην περιοχή είναι από τις υψηλότερες του ελληνικού χώρου (3,5-4 άτομα / km2)», επισημαίνει η κα Σωτηριάδου, επικαλούμενη τη μελέτη «Χρήση ενδιαιτήματος από το αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica) στην οροσειρά της Ροδόπης».

agriogido1

Γερμανοί φοιτητές και ξένοι ερευνητές στο δάσος

Στο δάσος του Φρακτού απαγορεύεται αυστηρά κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, ενώ η είσοδος σε αυτό επιτρέπεται μόνο με ειδική άδεια από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης (Διεύθυνση Δασών Δρυμών και Θήρας) για τη διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας. Η διαδικασία εξέτασης αιτημάτων και απάντησης είναι σχετικά σύντομη. Την τελευταία πενταετία εκδόθηκαν περίπου 10 άδειες εισόδου στο δάσος, για ξένους κυρίως ερευνητές, ενώ φοιτητές γερμανικών σχολών έχουν από έτη υλοποιήσει την πρακτική άσκησή τους στο Παρθένο Δάσος, συνοδευόμενοι από καθηγητές τους.

Γενικά η περιοχή της Ροδόπης προσελκύει πολλούς Γερμανούς τουρίστες, οι οποίοι κατατάσσονται πρώτοι στη λίστα των ξένων επισκεπτών, σύμφωνα με στοιχεία από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Παρανέστι. Ακολουθούν: Σουηδία, Βρετανία, Βουλγαρία, Ολλανδία, Νορβηγία, Ουγγαρία, Τσεχία και Ν.Αφρική.

Το ελεύθερο κάμπινγκ δεν επιτρέπεται στην περιοχή του Φρακτού παρά μόνο σε ειδικό χώρο, που βρίσκεται στις εγκαταστάσεις του δασικού εργοταξίου, κατόπιν άδειας και συνεννόησης με το Δασαρχείο Δράμας. Ειδικότερα στις λυόμενες εγκαταστάσεις του Φρακτού, επιτρέπεται η διαμονή στον ξενώνα (παρέχεται δωρεάν μόνο στέγη και 18 κρεβάτια σε τέσσερα δωμάτια) και η κατασκήνωση σε χώρο μόνο του εργοταξίου Φρακτού.

Το μονότοξο γεφύρι Αρκουδορέματος και η μονή του Βράχου

Αξιοθέατα αποτελούν η περιοχή του οικισμού της Πρασινάδας με την Ιερά Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, παλιοί εγκαταλελειμμένοι οικισμοί, τα Στενά του Νέστου ποταμού και γεφύρια που άλλοτε συνέδεαν τους παλιούς οικισμούς και τα οδικά δίκτυα . Τέτοια γεφύρια συναντά ο επισκέπτης στους οικισμούς Κρήνης και Πρασινάδας, στο ρέμα της Πεύκης στην περιοχή Ζαρκαδιάς, στο Πεχάν και ειδικότερα στο ρέμα Θερμιών, στο Στραβόρεμα (πέντε γεφύρια) και στο ρέμα Φαρασινού (τρία γεφύρια). Στο Αρκουδόρεμα βρίσκεται το πρώτο μονότοξο γεφύρι, το οποίο θεωρείται το μεγαλύτερο του είδους του στην Ανατολική Μακεδονία.

Οι 40.000 επισκέπτες του «Μααρά»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σπήλαιο των πηγών του ποταμού Αγγίτη (ή σπήλαιο «Μααρά»), στον δήμο Προσοτσάνης, στα 25 χλμ από τη Δράμα. Το σπήλαιο -που δέχεται περί τους 40.000 επισκέπτες ετησίως- παρουσιάζει μεγάλη φυσική ομορφιά και έχει έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον: η προϊστορία της περιοχής, σύμφωνα με απόλυτες χρονολογήσεις του εργαστηρίου Πυρηνικής Φυσικής «Δημόκριτος», αγγίζει τα 30.000 χρόνια!

Στις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας ανακαλύφθηκαν Παλαιολιθικά-Παλαιοντολογικά ευρήματα και ευρήματα Νεολιθικής εποχής. Επίσης στην κορυφή του λόφου πάνω από το σπήλαιο σώζονται τμήματα διπλού οχυρωματικού περιβόλου των ύστερων ρωμαϊκών ή βυζαντινών χρόνων.

«Η αίθουσα των τροχών»

Πολύ πριν γίνει γνωστό το σπήλαιο οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής γνώριζαν μια μικρή σπηλιά, τη σημερινή «αίθουσα του τροχού». Στο σημείο αυτό, αρχές 19ου αιώνα, κατασκευάσθηκε ένα σύστημα ύδρευσης. που αποτελούνταν από ένα υδροτροχό διαμέτρου 8 μέτρων στο εσωτερικό της σπηλιάς και ένα δίκτυο κτιστών αγωγών μήκους 6,5 χλμ.

Αργότερα, το σύστημα συμπληρώθηκε με δεύτερο υδροτροχό διαμέτρου 4 μέτρων. Η δημιουργία ενός σύγχρονου δικτύου υδροδότησης και άρδευσης από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έθεσε τους (σωζόμενους σήμερα) τροχούς σε αχρηστία.

Η ζωή μέσα στο σπήλαιο έχει ιδιαίτερη σημασία. Από τις περιβαλλοντικές μελέτες προέκυψε ότι στο σπήλαιο φωλιάζουν ευκαιριακά ή ζουν μόνιμα 37 είδη ζώων, μεταξύ των οποίων μια εξαιρετικά σπάνια πετροκαραβίδα. Πρόκειται κυρίως για μικροπανίδα (μαλάκια, γαιοσκώληκες, κολεόπτερα, αραχνίδια κ.α.) ενώ τα γνωστά είδη για το ευρύ κοινό είναι τα ψάρια και οι νυχτερίδες.

Σήμερα προς χρήση έχει δοθεί τουριστική διαδρομή 500 μέτρων, ενώ στον πανέμορφο περιβάλλοντα χώρο του σπηλαίου λειτουργούν καταστήματα εστίασης και χώροι αναψυχής.

Επισκέπτες από Μεξικό, Αργεντινή, Βραζιλία, Ισραήλ, Καναδά

Σύμφωνα με στοιχεία που έθεσε στη διάθεση του ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής της Δημοτικής Επιχείρησης Τουριστικής Ανάπτυξης Σπηλαίου Πηγών Αγγίτη (Δ.Ε.Τ.Α.Σ.Π.Α), Κυριάκος Παπαδόπουλος, πέρυσι επισκέφτηκαν το Σπήλαιο 39.770 άτομα, εκ των οποίων περίπου 5.000 ξένοι, κυρίως Βούλγαροι (4.000), αλλά και Γερμανοί και Κύπριοι.

Στη διάρκεια του 2008 καταγράφηκαν επίσης μεμονωμένοι επισκέπτες από πολύ μακρινές περιοχές της υφηλίου, όπως Μεξικό, Βραζιλία, Αργεντινή, Μεξικό, Ισραήλ, Καναδά, Αυστραλία και Συρία.

Η τιμή του εισιτηρίου για τους μεμονωμένους επισκέπτες είναι 7 ευρώ, για γκρουπ άνω των 25 ατόμων 5 ευρώ, για ανήλικους, φοιτητές, πολύτεκνους και μέλη ΚΑΠΗ 4 ευρώ, για σχολικές εκδρομές γυμνασίων-λυκείων 3 ευρώ και δημοτικών 2 ευρώ, ενώ για φιλοξενούμενους-ιδρύματα η είσοδος είναι δωρεάν.

της Αλεξάνδρας Γούτα

Πηγή: ΑΠΕ

Advertisements