Η Αμοργός είναι ένα από τα ομορφότερα νησιά των Κυκλάδων και συνάμα από τα πιο ιδιαίτερα. Η άγρια φυσική ομορφιά της δένει αρμονικά με το «απέραντο γαλάζιο» του Αιγαίου, τα δε γραφικά χωριά της χαρίζουν μοναδικές στιγμές στους επισκέπτες της. Η ιστορία της Αμοργού χάνεται στα βάθη των χιλιετιών. Ήδη από την 3η χιλιετία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Αιγαίου, όπως δείχνουν και οι περισσότερες από τις 12 οχυρωμένες ακροπόλεις της, που έχουν ανακαλυφθεί σε λόφους και ακρωτήρια.

Η πιο σημαντική θεωρείται η ακρόπολη της Μαρκιανής, ο προϊστορικός οικισμός της οποίας βρίσκεται πάνω από τη νότια απότομη ακτή του νησιού και σε λόφο ύψους 265μ. Το οχυρωματικό της τείχος έχει αποκαλυφθεί σε μήκος περίπου 70μ. και πλάτος -στα ορατά σημεία- μεταξύ 1,10μ. και 1,35μ. Ενισχυμένο με προμαχώνες και προτείχισμα, στόχευε στην προστασία του οικισμού, ο οποίος χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3100 – 2100 π.Χ.).

Στην ίδια περίοδο ανήκουν και τα πλούσια σε ευρήματα προϊστορικά νεκροταφεία στις θέσεις Δωδεκαθίσματα και Κάψαλα, όπου εκτός από κεραμικά και αντικείμενα μικροτεχνίας, βρέθηκαν κυκλαδικά αγάλματα ξεχωριστής σημασίας. Μάλιστα, δύο από τις κυριότερες «παραλλαγές» του λεγόμενου «κανονικού» τύπου κυκλαδικών ειδωλίων πήραν την ονομασία τους από τα παραπάνω τοπωνύμια.

Σύμφωνα με πληροφορίες από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, τα αγάλματα της αρχαιότερης «παραλλαγής Καψάλων», που τοποθετείται χρονολογικά στην πρώιμη φάση της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου (2800-2300 π.Χ.), είναι μικρού σχετικά ύψους (13-37εκ.) και διακρίνονται για την πλαστική απόδοση του σώματος, το ωοειδές κεφάλι, τα καμπύλα περιγράμματα και τη σχεδόν πλήρη απουσία εγχαράξεων. Τα ειδώλια της «παραλλαγής Δωδεκαθισμάτων», από την άλλη, μπορεί να φτάσουν σε πολύ μεγαλύτερο ύψος (έως 76εκ.), ανήκουν σχεδόν αποκλειστικά σε γυναικείες μορφές και δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στα στοιχεία της γυναικείας φύσης που σχετίζονται με τη γονιμότητα, την αναπαραγωγή και τη μητρότητα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο ακέραιο σωζόμενο έργο της κυκλαδικής πλαστικής (ύψους 1,48μ.) είναι από την Αμοργό, χρονολογείται στην πρωτοκυκλαδική περίοδο και εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Η Μινώα, αποικία των Σαμίων, ήταν μία από τις τρεις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της Αμοργού, μαζί με την Αρκεσίνη και την Αιγιάλη. Βρίσκεται πάνω από τα Κατάπολα, στη νότια πλαγιά του όρους Μουντουλιά. Τα ερείπια και των τριών πόλεων ταύτισε ο Βαυαρός ελληνιστής Λουδοβίκος Ρος, πρώτος καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και γενικός έφορος αρχαιοτήτων στην Αθήνα το 1834.
Η παλαιότερη κατοίκηση στη Μινώα χρονολογείται στην 4η χιλιετία π.Χ., γεγονός που μαρτυρούν τα πολλά κινητά ευρήματα της περιόδου, ενώ η ανθρώπινη παρουσία κατά την 3η χιλιετία π. Χ. αποδεικνύεται από θραύσματα πήλινων αγγείων, οψιδιανών και κυκλαδικών ειδωλίων της περιόδου.

Τη 2η χιλιετία π.Χ., για άγνωστο λόγο, η ζωή στο λόφο μετατοπίζεται κοντά στη βόρεια ακτή, στο Ξυλοκερατίδι. Στα χαμηλότερα άνδηρα της νότιας πλαγιάς του λόφου, η ζωή επιστρέφει στους πρώιμους ιστορικούς χρόνους (10ος αι. π. Χ.) για να συνεχιστεί αδιάλειπτα έως τις αρχές του 4ου αι. μ. Χ.

Στην Αρκεσίνη έχουν βρεθεί ερείπια πρωτοκυκλαδικής ακρόπολης και νεκροταφείου στον λόφο Καστέλλα, ο δε ορθογώνιος Πύργος της Αγίας Τριάδας του 4ου αι. π.Χ. είναι το μοναδικό άριστα διατηρημένο μνημείο της Αμοργού και το καλύτερα σωζόμενο μεμονωμένο ορθογώνιο οχυρό στις Κυκλάδες. Βρίσκεται σε ένα αλώβητο φυσικό τοπίο, με τριγύρω οικοδομικά λείψανα που ανήκουν από την προϊστορική έως και τη νεότερη εποχή και σχετίζονται με αγροτικές και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Όλα αυτά το καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά και οικολογικά σύνολα του νησιού.

Περιβάλλον, χωριά και τουρισμός

Η Αμοργός ήταν πάντα νησί των ανθρώπων που ζητούσαν μια πιο αληθινή σχέση με τη φύση και την παράδοση, καθώς προσφέρεται για περιπατητικό τουρισμό, αναρρίχηση, καταδύσεις, ψάρεμα, αστρονομική παρατήρηση, αλλά και γνωριμία με τα πολύ ιδιαίτερα πανηγύρια της. Σ’ αυτά Έλληνες και ξένοι, ντόπιοι και τουρίστες, μπορούν να απολαύσουν κρασί και φαγητό, το λεγόμενο «ξιδάτο» και «πατατάτο», που προσφέρονται δωρεάν και συνοδεύονται σχεδόν πάντα με γνήσια νησιώτικη μουσική και χορό.

Ένα άλλο ξεχωριστό στοιχείο του νησιού είναι η πλούσια βιοποικιλότητά του, η οποία περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία βοτάνων με θεραπευτικές ιδιότητες, καθώς και πλήθος ενδημικών φυτών και ζώων, που το καθιστούν πολύτιμο τόσο από οικολογική όσο και επιστημονική άποψη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αμοργός αποτελεί μια από τις σημαντικότερες περιοχές για τα πουλιά της Ελλάδας, το δε βόρειο τμήμα της είναι ενταγμένο στο πρόγραμμα Natura κι έχει χαρακτηριστεί Τόπος Κοινοτικής Σημασίας.

Πάνω στον λόφο με τους ανεμόμυλους, μόλις ένα χιλιόμετρο από το νότιο λιμάνι των Καταπόλων, βρίσκεται η γραφική Χώρα, η πρωτεύουσα του νησιού. Στη «Λόζα» και στο ιστορικό Κάστρο της καταλήγουν όλα τα γραφικά πλακόστρωτα δρομάκια της, ενώ αξίζει να επισκεφτεί κανείς τον Πύργο Γαβρά, του 16ου αιώνα, που λειτουργεί ως αρχαιολογικό μουσείο, το μετόχι του Φωτοδότη Χριστού και τις πολλές κατάλευκες εκκλησίες, όπως η Μητρόπολη, οι Άγιοι Πάντες, η Βλυσανή και άλλες.

Κοντά στη χώρα βρίσκεται επίσης το πασίγνωστο Μοναστήρι της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας, του 11ου αιώνα, που «κρέμεται» πάνω από τους άγριους βράχους της νότιας ακτής, προσφέροντας εξαιρετική θέα, ενδιαφέρουσα ιστορία και σπουδαία συλλογή από δείγματα της μεταβυζαντινής κυρίως εκκλησιαστικής τέχνης, ο Άγιος Γεώργιος ο Βαλσαμίτης, όπου κατά την αρχαιότητα λειτουργούσε ως υδρομαντείο -παράδοση που έφτασε μέχρι τις μέρες μας- και η διάσημη παραλία Αγία Άννα, όπου γυρίστηκε η κινηματογραφική ταινία «Απέραντο Γαλάζιο».

Τα Κατάπολα είναι ένα υπήνεμο, ασφαλές, φυσικό λιμάνι, που προτιμούν τα περισσότερα κότερα και μικρά σκάφη. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκκλησίες της Παναγίας Καταπολιανής και ο ναός του Ευαγγελισμού, ενώ από πάνω βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας Μινώας και το παλιό φράγμα των Λευκών.

Για μπάνιο και ξεκούραση υπάρχουν οι γραφικές παραλίες Κάτω Ακρωτήρι, Μαλτέζι, Φοινικιές, Τυροκόμος και Άγιοι Σαράντα. Στο νότιο μέρος της Αμοργού, που λέγεται Κάτω Μεριά, εκτός από το ομώνυμο χωριό, μπορεί κανείς να επισκεφτεί τα χωριά Αρκεσίνη, Βρούτση, Κολοφάνα και τις εκπληκτικές παραλίες Αμμούδι, Μούρος, Καλοταρίτισσα και Παραδείσια. Στο μικρό νησάκι Γραμβούσα, που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του νησιού, μπορεί κανείς να μεταβεί εύκολα με βάρκα.

Η Αιγιάλη, στα βόρεια, είναι το δεύτερο λιμάνι του νησιού. Είναι ένας πανέμορφος κόλπος, με γαλαζοπράσινα νερά, που μαγεύει τον ταξιδιώτη. Το λιμάνι, ο οικισμός, οι αμμουδιές και γύρω-γύρω τα απότομα βουνά, συνθέτουν μία εικόνα εντυπωσιακή, που κερδίζει τους επισκέπτες με την πρώτη στιγμή. Σε πανοραμική θέση βρίσκεται και ο Ποταμός, όπου κανείς μπορεί να χαρεί ένα από τα ομορφότερα ηλιοβασιλέματα του Αιγαίου.

Το παραδοσιακό χωριό Θολάρια, στα βορειοδυτικά του νησιού, κοντά στη Βίγλα στην αρχαία Αιγιάλη, υπόσχεται μοναδικές στιγμές ησυχίας και χαλάρωσης. Το ίδιο και η αμφιθεατρικά χτισμένη Λαγκάδα, ένα από τα πιο όμορφα χωριά της περιοχής, με χαρακτηριστικά την υπέροχη θέα στον όρμο της Αιγιάλης, τα κατάλευκα κυκλαδίτικα σπιτάκια, τα στενά σοκάκια, τα γραφικά καφενεία και τις ταβέρνες. Η ιστορική εκκλησία της Αγίας Τριάδας, χτισμένη μέσα στον βράχο, οι παλιοί ανεμόμυλοι και το φαράγγι του Αρακλού είναι από τα αξιοθέατα που δεν θα πρέπει να αγνοήσουν οι λάτρεις της φύσης και της παράδοσης.

Φιλοξενία – καλό φαγητό – μουσική – παράδοση

Ο επισκέπτης της Αμοργού έχει την ευκαιρία να γνωρίσει, πέρα από τις φυσικές ομορφιές του νησιού, τη μουσική του παράδοση, τη ζεστή φιλοξενία και το καλό φαγητό. Σε όλα τα χωριά λειτουργούν εστιατόρια και ταβέρνες με εξαιρετικό φαγητό, ενώ στα πολλά πανηγύρια που γίνονται κάθε χρόνο, προσφέρονται δωρεάν τα παραδοσιακά «πατατάτο» και «ξυδάτο».

Στην Αιγιάλη το πιο ονομαστό εστιατόριο είναι το «λιμάνι της κυρά Κατίνας» που συμπλήρωσε 32 χρόνια λειτουργίας. Το άνοιξε ο κυρ Αντώνης Νομικός παλιός μάγειρας στα καράβια και η γυναίκα του, η κυρά Κατίνα. Τώρα συνεχίζουν τα δυο τους παιδιά, ο Παναγιώτης με τον Θοδωρή και οι γυναίκες τους, Λία και Πούκι. Προσφέρουν εξαιρετικά μαγειρευτά, φρέσκα ψάρια, θαλασσινά και όλα με αγνά ντόπια προϊόντα.
Η οικογένεια Νομικού μάς φιλοξένησε στην Πάνω Γειτονιά του Ποταμού στα υπέροχα δωμάτια που διαθέτουν. Πρόκειται για δέκα δωμάτια φτιαγμένα με πολύ γούστο και μεράκι, με πέτρα και ξύλο, με σεβασμό στο περιβάλλον και την παράδοση, με μία εκπληκτική θέα και ένα ονειρικό ηλιοβασίλεμα.

Για τα δώρα σας και όχι μόνο, σας προτείνουμε το συμπαθητικό μαγαζί στον όρμο Αιγιάλης, με το ακόμα πιο συμπαθητικό όνομα «Πασχαλίτσα», του Γιάννη Κωτσαδάμ και της γυναίκας του, Μέριτ, που είναι Ολλανδέζα. Μπορείτε να βρείτε πολύ όμορφες ζωγραφιές της Μέριτ αλλά και ρούχα, μαντίλια, δαχτυλίδια και πολλά μικρά δωράκια για μεγάλους και παιδιά. [Κείμενο Δημήτρης Χατζής, www.etmagazine.eu]

helectra

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s